دور زدن تحریم دریا؛ از وظیفه تا مسئولیت ملی_۲۹
فراتر از تنگه هرمز ریل گذاری ایران برای آینده تجارت
مستر کار: ایران با استفاده از ظرفیتهای بندر چابهار، کریدورهای زمینی و ریلی و همین طور پتانسیل های دریای خزر، شبکه ای متنوع و تاب آور برای تجارت خارجی خود به وجود می آورد.
به گزارش مستر کار به نقل از مهر، در صورتیکه تنش های ژئوپلیتیکی در منطقه خلیج فارس و نگرانی ها درباره ی امنیت مسیرهای دریایی بازهم وجود دارد، موضوع تاب آوری تجارت خارجی ایران و مسیرهای جایگزین حمل و نقل بالاتر از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. کارشناسان و مقام های دولتی باور دارند بااینکه تنگه هرمز بازهم مهم ترین شریان تجارت و صادرات انرژی ایران به حساب می آید، اما اقتصاد کشور به صورت کامل به این گذرگاه وابسته نیست و شبکه ای از کریدورهای زمینی، ریلی و دریایی می تواند در وضعیت اضطراری بخشی از نیازهای تجاری کشور را پوشش دهد.
تنگه هرمز سال هاست به عنوان یکی از مهم ترین گلوگاه های انرژی جهان شناخته می شود؛ مسیری که بخش قابل توجهی از صادرات نفت، واردات کالاهای اساسی و تبادلات تجاری ایران بوسیله آن صورت می گیرد. با این وجود، تشدید تنش های منطقه ای و احتمال اختلال در مسیرهای جنوبی سبب شده سیاست گذاران اقتصادی به شکل جدی روی گزینه های جایگزین تمرکز کنند.
در همین ارتباط، سید محمد صادق قنادزاده، معاون خدمات تجاری سازمان توسعه تجارت ایران، ضمن اشاره به اهمیت حمل و نقل دریایی در تجارت جهانی تاکید کرد: «در کل دنیا حمل و نقل دریایی اقتصادی ترین و اصلی ترین روش تجارت است، اما در وضعیت اضطراری باید به فکر راه های جایگزین بود.» بگفته او، در ماه های اخیر مطالعات گسترده ای درباره ی کریدورهای جایگزین انجام شده و سندی برای معرفی مسیرهای جایگزین حمل و نقل دریایی جنوب طراحی شده است.
بر اساس این رویکرد، یکی از مهم ترین گزینه های ایران برای کاهش فشار بر تنگه هرمز، استفاده از ظرفیتهای بندر چابهار و دریای عمان است. بندر چابهار به سبب قرار گرفتن خارج از محدوده تنگه هرمز، از موقعیت ویژه ای برخوردار می باشد و در سالیان اخیر توسعه زیرساخت های آن سرعت گرفته است. این بندر علاوه بر ایفای نقش در تجارت ایران، به یکی از مسیرهای مهم ترانزیتی برای کشورهای آسیای مرکزی و افغانستان تبدیل گشته است.
چابهار و مرزهای زمینی نقطه قوت تجارت
کارشناسان باور دارند در صورت بروز محدودیت در خلیج فارس، چابهار می تواند بخشی از بار واردات کالاهای اساسی، مواد اولیه صنعتی و حتی صادرات غیرنفتی کشور را مدیریت کند. هرچند ظرفیت این بندر هنوز با بنادر بزرگ جنوبی قابل قیاس نیست، اما توسعه آن در سالهای آینده می تواند بخشی از وابستگی ایران به مسیرهای سنتی را کم کند.
در کنار مسیرهای دریایی، کریدورهای زمینی و ریلی نیز به عنوان مزیت مهم ژئوپلیتیکی ایران مطرح هستند. ایران با بالاتر از ۱۰ کشور مرز مشترک دارد و همین موقعیت جغرافیایی امکان اتصال به بازارهای منطقه ای و بین المللی را فراهم آورده است. مرزهای شمال غربی با ترکیه، جمهوری آذربایجان و ارمنستان، و مرزهای شرقی با پاکستان و افغانستان، همچون مسیرهایی هستند که در وضعیت بحران می توانند نقش پررنگ تری در جابه جایی کالا ایفا کنند.
ظرفیت های دریای خزر
کریدور بین المللی شمال ـ جنوب یکی از مهم ترین پروژه هایی است که طی سالیان اخیر مورد توجه قرار گرفته است. این کریدور، شبکه ای تلفیقی از حمل و نقل دریایی، ریلی و جاده ای است که ایران را به روسیه، آسیای مرکزی و اروپای شرقی متصل می کند. توسعه این مسیر نه فقط می تواند درآمد ترانزیتی ایران را افزایش دهد، بلکه در وضعیت محدودیت های دریایی، بخشی از تجارت خارجی کشور را نیز حفظ خواهدنمود.
در همین زمینه، محمدعلی دهقان دهنوی، رییس کل سازمان توسعه تجارت ایران، بر توسعه ظرفیتهای دریای خزر تاکید کرد و اظهار داشت: «دریای خزر امکان برقراری مسیر ارتباطی ایران با کشورهای آسیای میانه و روسیه را فراهم می آورد.»
او ضمن اشاره به اتصال مسیرهای ریلی و زمینی به بنادر شمالی اضافه کرد: «قزاقستان ارتباط ایران با شرق آسیا و چین را ممکن می کند و در غرب خزر نیز مسیرهای ارتباطی با گرجستان، ترکیه و اروپا فعال است.»
به گفته معاون وزیر صمت، تمرکززدایی از مسیر دریایی جنوب به یکی از استراتژی های مهم کشور تبدیل گشته است. او تاکید کرد که تجارت از مسیر جنوبی بازهم اهمیت خویش را حفظ خواهد کرد، اما ایران باید هم زمان مسیرهای تجاری شمالی را نیز تقویت کند.
حمل ونقل ریلی گزینه ای پایدار برای تجارت
با این حال، توسعه تجارت از مسیر دریای خزر با چالش هایی نیز رو به رو است. محدودیت ظرفیت کشتی ها، کمبود زیرساخت های بندری و نیاز به سرمایه گذاری در عرصه لجستیک همچون موانعی است که مقام های دولتی به آن اشاره می کنند. دهقان دهنوی نیز تاکید کرده که پروژه های زیرساختی و تأمین مالی برای افزایش ظرفیت بنادر شمالی ضروریست.
در حوزه حمل و نقل ریلی نیز ایران طی سالیان اخیر تلاش نموده ارتباطات منطقه ای خویش را توسعه دهد. اتصال ریلی به ترکمنستان، قزاقستان و ترکیه، ظرفیت جدیدی برای جابه جایی کالا بوجود آورده است. کارشناسان می گویند حمل و نقل ریلی علاوه بر امنیت بیشتر، هزینه کمتری نسبت به برخی روشهای دیگر دارد و در وضعیت بحرانی می تواند گزینه ای پایدار برای تجارت باشد.
همزمان با سعی برای توسعه مسیرهای جایگزین، دولت مجموعه ای از سیاستهای حمایتی را نیز برای کنترل هزینه های واردات و صادرات در دستور کار قرار داده است. قنادزاده درباره ی افزایش قیمت کالاهای وارداتی در وضعیت بحران توضیح داد که بخشی از افزایش نرخها ناشی از «هیجانات روانی» در بازار حمل و نقل و بیمه است بخشی از این افزایش ناشی از «هیجانات روانی» در بازار حمل و نقل و بیمه است و بخش دیگر به رشد حقیقی هزینه های لجستیکی بازمی گردد.
معاون سازمان توسعه تجارت ایران اعلام نمود که دولت برای کاهش فشار بر تولیدکنندگان و واردکنندگان، اقداماتی مانند مذاکره با کشورهای همسایه برای عرضه تخفیف های ترانزیتی، کاهش عوارض و تعرفه ها و مدیریت نرخ ها را در دستور کار قرار داده است. بگفته این مقام مسئول، این سیاستها می تواند از افزایش شدید قیمت تمام شده کالاها پیشگیری کند.
در کنار این اقدامات، سازمان توسعه تجارت ایران برخی تسهیلات اجرایی را نیز فعال کرده است. تمدید کارت های تجاری، افزایش مهلت رفع تعهد ارزی، تسهیل ترخیص کالا در گمرک و باز شدن ثبت سفارش برای حدود ۲۵۰۰ کد تعرفه کالاهای ضروری، همچون تصمیم هایی است که برای حفظ جریان تجارت در وضعیت اضطراری اتخاذ شده است.
تحلیلگران اقتصادی باور دارند تجربه سالیان اخیر، خصوصاً در دوران تحریم، سبب شده ایران بسمت تنوع بخشی در مسیرهای تجاری حرکت نماید. هرچند هیچ یک از مسیرهای جایگزین نمی توانند به تنهایی نقش تنگه هرمز را ایفا کنند، اما ترکیب این مسیرها می تواند تاب آوری اقتصاد کشور را افزایش دهد و مانع از بروز اختلال گسترده در تأمین کالا شود.
در نهایت، آینده تجارت ایران در وضعیت پرتنش منطقه ای تا حد زیادی به میزان سرمایه گذاری در زیرساخت های حمل و نقل، توسعه همکاریهای منطقه ای و سرعت تکمیل کریدورهای ترانزیتی وابسته خواهد بود؛ مسیری که می تواند جایگاه ژئوپلیتیکی ایران را در تجارت منطقه ای و بین المللی بالاتر از گذشته تقویت کند. بطور خلاصه، با این وجود، توسعه تجارت از مسیر دریای خزر با چالش هایی نیز مواجه است. قنادزاده در رابطه با ی افزایش قیمت کالاهای وارداتی در وضعیت بحران توضیح داد که بخشی از افزایش نرخها ناشی از هیجانات روانی در بازار حمل و نقل و بیمه است بخشی از این افزایش ناشی از هیجانات روانی در بازار حمل و نقل و بیمه است و بخش دیگر به رشد واقعی هزینه های لجستیکی بازمی گردد. بگفته این مقام مسئول، این سیاست ها می تواند از افزایش شدید قیمت تمام شده کالاها پیشگیری کند.
منبع: مستر كار
از این مطلب مسترکار خوشتون اومد؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان مسترکار در مورد این مطلب
نظرتون درباره ی این مطلب مسترکار چیه؟
نام:
ایمیل:
نظر:
سوال:
= ۳ بعلاوه ۵