ترکیه اولین مقصد صادراتی ایران شد تراز تجاری مثبت 654 میلیون دلار
به گزارش مستر کار، تجارت ایران و ترکیه در نیمه اول ۱۴۰۵ با رشد ۱۰.۳ درصدی به ۷ میلیارد و ۹۱۴ میلیون دلار رسید؛ صادرات ایران ۵۶.۱ درصد افزوده شد و ترکیه به اولین مقصد صادراتی کشور تبدیل شد؛ واردات افت کرد.
به گزارش مستر کار به نقل از مهر، بررسی آمار تجارت خارجی ایران در شش ماهه اول سال ۱۴۰۵ نشان میدهد ارزش مبادلات تجاری با ترکیه از ۷ میلیارد و ۱۷۳ میلیون دلار در زمان مشابه سال قبل به ۷ میلیارد و ۹۱۴ میلیون دلار رسیده است. به این ترتیب، تجارت دو کشور حدود ۷۴۱ میلیون دلار افزایش پیدا کرده است.
این رشد در شرایطی اتفاق افتاده که ارزش کل تجارت خارجی ایران از حدود ۵۴ میلیارد و ۶۶۶ میلیون دلار در نیمه اول سال ۱۴۰۴ به ۴۱ میلیارد و ۷۹۸ میلیون دلار در دوره مشابه امسال کم شده است. بر همین اساس، سهم ترکیه از مجموع تجارت خارجی ایران هم از ۱۳.۱ درصد به ۱۸.۹ درصد افزوده شده است.
البته افزایش سهم ترکیه تنها ناشی از رشد مبادلات دوجانبه نیست و کاهش ارزش تجارت ایران با سایر شرکای تجاری هم در ارتقاء این سهم تأثیر داشته است.
تغییر ترکیب تجارت؛ صادرات از واردات پیشی گرفت
یکی از مهم ترین تحولات تجارت ایران و ترکیه در نیمه نخست امسال، تغییر ترکیب مبادلات دو کشور به نفع صادرات ایران بوده است.
در شش ماهه اول سال ۱۴۰۴، واردات ایران از ترکیه ۶۱.۷ درصد و صادرات به این کشور ۳۸.۳ درصد از ارزش تجارت دوجانبه را تشکیل می داد. اما در دوره مشابه سال ۱۴۰۵، سهم صادرات ایران به ۵۴.۱ درصد افزوده شد و سهم واردات به ۴۵.۹ درصد کاهش پیدا کرد.
بررسی جزییات صادرات نشان میدهد ارزش کالاهای صادرشده از ایران به ترکیه از ۲ میلیارد و ۷۴۴ میلیون دلار در نیمه نخست سال قبل به ۴ میلیارد و ۲۸۴ میلیون دلار در شش ماهه نخست سال جاری رسیده استارزش کالاهای صادرشده از ایران به ترکیه از ۲ میلیارد و ۷۴۴ میلیون دلار در نیمه نخست سال قبل به ۴ میلیارد و ۲۸۴ میلیون دلار در شش ماهه نخست سال جاری رسیده است. به این ترتیب، صادرات ایران حدود یک میلیارد و ۵۴۰ میلیون دلار افزایش پیدا کرده و رشد ۵۶.۱ درصدی را ثبت کرده است.
این عملکرد در حالی رقم خورده که ارزش کل صادرات ایران در همین دوره حدود ۲۵ درصد کاهش داشته و صادرات به ترکیه بر خلاف روند عمومی صادرات کشور، با افزایش قابل توجه همراه بوده است.
از سوی دیگر، وزن کالاهای صادراتی به ترکیه هم از حدود ۵ میلیون و ۵۷ هزار تن به ۷ میلیون و ۱۷۲ هزار تن رسیده که نشان دهنده رشد ۴۱.۸ درصدی است. همینطور متوسط ارزش گمرکی هر تن کالای صادراتی از حدود ۵۴۳ دلار در دوره مشابه سال قبل به ۵۹۷ دلار افزایش پیدا کرده است.
مقایسه این شاخصها نشان میدهد بخش عمده رشد ارزش صادرات به ترکیه ناشی از افزایش حجم کالاهای صادرشده بوده است؛ بطوریکه برآوردها نشاندهنده آنست که حدود سه چهارم افزایش ارزش صادرات با رشد وزن کالاها ارتباط دارد و بخش باقیمانده به افزایش متوسط ارزش واحد صادراتی مربوط می شود.
کاهش ۱۸ درصدی واردات با وجود افزایش وزن کالاها
در سمت مقابل، واردات ایران از ترکیه در نیمه اول سال ۱۴۰۵ از نظر ارزشی کم شده است. ارزش واردات از ۴ میلیارد و ۴۲۹ میلیون دلار در شش ماهه نخست سال قبل به ۳ میلیارد و ۶۳۰ میلیون دلار در زمان مشابه سال جاری رسیده که معادل حدود ۷۹۹ میلیون دلار و ۱۸ درصد کاهش است.
با این حال، بررسی وزن کالاهای وارداتی تصویر متفاوتی از روند واردات عرضه می کند. وزن واردات از ترکیه نه فقط کاهش نیافته، بلکه از حدود ۳ میلیون و ۶۲۶ هزار تن به ۳ میلیون و ۸۱۰ هزار تن افزایش پیدا کرده است؛ به این ترتیب، وزن کالاهای وارداتی ۵.۱ درصد رشد داشته است.
همزمان با افزایش وزن و کاهش ارزش واردات، متوسط ارزش گمرکی هر تن کالای وارداتی هم از حدود یک هزار و ۲۲۲ دلار به ۹۵۳ دلار رسیده است متوسط ارزش گمرکی هر تن کالای وارداتی از حدود یک هزار و ۲۲۲ دلار به ۹۵۳ دلار رسیده است.
این تفاوت نشان میدهد کاهش ارزش واردات لزوماً به مفهوم کاهش حجم کالاهای واردشده یا افت یکسان قیمت محصولات نیست و تغییر ترکیب کالاهای وارداتی، همچون افزایش سهم کالاهای سنگین تر با ارزش واحد پایین تر، می تواند در کاهش متوسط ارزش هر تن مؤثر باشد.
تراز تجاری ایران با ترکیه مثبت شد
مجموع افزایش صادرات و کاهش واردات باعث شد تراز تجاری ایران با ترکیه بعد از ثبت کسری قابل توجه در نیمه اول سال گذشته، در شش ماهه نخست سال جاری مثبت شود.
بر اساس آمارهای انتشار یافته، ایران در نیمه اول سال ۱۴۰۴ با ترکیه یک میلیارد و ۶۸۵ میلیون دلار کسری تجاری داشت؛ اما در دوره مشابه سال ۱۴۰۵، این وضعیت تغییر نمود و تراز تجاری دو کشور به اضافه ۶۵۴ میلیون دلار رسید.
به این ترتیب، تراز تجاری ایران با ترکیه حدود ۲ میلیارد و ۳۳۹ میلیون دلار بهبود یافته است. از این مقدار بهبود، حدود یک میلیارد و ۵۴۰ میلیون دلار ناشی از افزایش صادرات و حدود ۷۹۹ میلیون دلار حاصل کاهش واردات بوده است.
بر این اساس، حدود ۶۶ درصد بهبود تراز تجاری از محل افزایش صادرات و ۳۴ درصد آن از محل کاهش واردات رقم خورده است. بنابراین، رشد صادرات ایران مهم ترین عامل تبدیل کسری تجاری به اضافه در مبادلات با ترکیه شمرده می شود.
ترکیه اولین مقصد صادراتی ایران شد
تحولات تجارت دوجانبه ایران و ترکیه باعث تغییر جایگاه این کشور در بین مقاصد صادراتی ایران هم شده است.
در نیمه اول سال ۱۴۰۴، ترکیه بعد از چین، عراق و امارات متحده عربی، چهارمین مقصد صادراتی ایران بود؛ اما در شش ماهه نخست سال جاری با افزایش صادرات به این کشور و کاهش صادرات به سه مقصد عمده دیگر، ترکیه به رتبه نخست مقاصد صادراتی ایران صعود کرد.
طبق آمار گمرک، ارزش صادرات ایران به چین در این نوبت ۵۲.۵ درصد، به امارات متحده عربی ۴۹.۴ درصد و به عراق ۳۰ درصد کم شده است. در مقابل، صادرات ایران به ترکیه ۵۶.۱ درصد افزایش داشته و به ۴ میلیارد و ۲۸۴ میلیون دلار رسیده است.
در نتیجه، سهم ترکیه از کل ارزش صادرات ایران هم از ۱۰.۶ درصد در نیمه نخست سال قبل به ۲۲ درصد در شش ماهه نخست سال جاری افزایش پیدا کرده استسهم ترکیه از کل ارزش صادرات ایران هم از ۱۰.۶ درصد در نیمه نخست سال قبل به ۲۲ درصد در شش ماهه نخست سال جاری افزایش پیدا کرده است.
البته ارتقاء جایگاه ترکیه فقط به رشد صادرات به این کشور محدود نمی شود و افت صادرات به سایر مقاصد عمده هم در این تغییر رتبه نقش داشته است؛ موضوعی که اهمیت تنوع بخشی به بازارهای صادراتی و حفظ دسترسی به بازار ترکیه را بیشتر می کند.
در مجموع تجارت خارجی هم ترکیه جایگاه دومین شریک تجاری ایران را به دست آورده است. در شش ماهه اول سال ۱۴۰۵، امارات متحده عربی با ۸ میلیارد و ۹۸۲ میلیون دلار در رتبه نخست قرار داشت و ترکیه با ۷ میلیارد و ۹۱۴ میلیون دلار و چین با ۷ میلیارد و ۸۰۸ میلیون دلار به ترتیب رتبه های دوم و سوم را به خود اختصاص دادند.
فاصله ارزش تجارت ایران با ترکیه و چین تنها حدود ۱۰۶ میلیون دلار بوده است؛ ازاین رو تغییرات نسبتاً محدود در مبادلات دوره های بعد می تواند جایگاه این دو کشور را جابه جا کند.
در بخش واردات هم ترکیه همچنان بعد از امارات متحده عربی و چین، سومین مبدأ وارداتی ایران شمرده می شود.
بازرگان در صدر گمرکات صادراتی و وارداتی به ترکیه
بررسی جزییات گمرکی تجارت ایران و ترکیه نشان میدهد گمرک مرز بازرگان مهم ترین مبادی ثبت صادرات به این کشور بوده است. در شش ماهه اول سال ۱۴۰۵، از مجموع ۴ میلیارد و ۲۸۴ میلیون و ۲۰ هزار دلار صادرات ایران به ترکیه، یک میلیارد و ۶۴۳ میلیون و ۶۳۰ هزار دلار در گمرک مرز بازرگان ثبت شده است. به این ترتیب، تاجر با سهم ۳۸.۳ درصدی در رتبه نخست گمرکات صادراتی قرار دارد.
پس از بازرگان، گمرک تبریز با ۲۹۳ میلیون و ۸۸۰ هزار دلار، منطقه ویژه اقتصادی لامرد با ۲۸۵ میلیون و ۴۷۰ هزار دلار، منطقه ویژه اقتصادی رفسنجان با ۲۶۶ میلیون و ۸۶۰ هزار دلار و گمرک غرب تهران با ۱۸۰ میلیون و ۵۲۰ هزار دلار در رتبه های بعدی قرار گرفته اند.
این پنج گمرک در مجموع ۵۸.۱ درصد از ارزش صادرات ایران به ترکیه را به خود اختصاص داده اند و سهم سایر گمرکات هم یک میلیارد و ۷۹۵ میلیون و ۶۶۰ هزار دلار، معادل ۴۱.۹ درصد بوده است پنج گمرک در مجموع ۵۸.۱ درصد از ارزش صادرات ایران به ترکیه را به خود اختصاص داده اند و سهم سایر گمرکات هم یک میلیارد و ۷۹۵ میلیون و ۶۶۰ هزار دلار، معادل ۴۱.۹ درصد بوده است.
در بخش واردات هم منطقه ویژه اقتصادی بندر امام خمینی(ره) با ۷۲۴ میلیون و ۸۰۰ هزار دلار، بزرگ ترین مبدأ ثبت واردات از ترکیه بوده است. بعد از آن، گمرک مرز بازرگان با ۴۳۳ میلیون و ۷۲۰ هزار دلار، گمرک تهران با ۳۴۸ میلیون و ۳۸۰ هزار دلار، منطقه آزاد شهر فرودگاهی امام خمینی(ره) با ۳۲۹ میلیون و ۸۵۰ هزار دلار و منطقه آزاد مازندران ـ امیرآباد با ۲۲۸ میلیون و ۶۵۰ هزار دلار قرار دارند.
مجموع ارزش واردات ثبت شده در این پنج گمرک به حدود ۲ میلیارد و ۶۵ میلیون و ۴۰۰ هزار دلار می رسد که معادل ۵۶.۹ درصد کل واردات ایران از ترکیه است. سایر گمرکات هم یک میلیارد و ۵۶۶ میلیون و ۵۷۰ هزار دلار، معادل ۴۳.۱ درصد از واردات را ثبت کرده اند.
تفاوت وزن و ارزش واردات ثبت شده در گمرکات مختلف هم نشان میدهد ترکیب کالاهای وارداتی در مبادی گمرکی یکسان نیست؛ برای مثال، ارزش واردات ثبت شده در شهر فرودگاهی امام خمینی(ره) در مقایسه با وزن آن بالاست، در حالیکه در بندر امام خمینی(ره) وزن محموله های وارداتی بیشتر است.
افزایش ۲۶.۵ درصدی وزن مبادلات و رشد تردد در مرز بازرگان
افزایش تجارت ایران و ترکیه تنها در ارزش مبادلات منعکس نشده و وزن کالاهای مبادله شده میان دو کشور هم رشد قابل توجهی داشته است.
مجموع وزن صادرات و واردات ایران و ترکیه از حدود ۸ میلیون و ۶۸۳ هزار تن در شش ماهه اول سال ۱۴۰۴ به حدود ۱۰ میلیون و ۹۸۲ هزار تن در دوره مشابه سال ۱۴۰۵ رسیده است. این میزان نشان دهنده افزایش حدود ۲ میلیون و ۲۹۹ هزار تنی و رشد ۲۶.۵ درصدی وزن مبادلات است.
افزایش حجم جابه جایی کالا، نیاز به ظرفیت بیشتر در قسمت حمل و نقل، تخلیه و بارگیری، انبارداری و خدمات گمرکی را برجسته می کند؛ خصوصاً آن که آمار مرزی هم از افزایش تردد در گذرگاه تاجر حکایت دارد.
بر اساس آمار عملکرد گذرگاه های مرزی، در شش ماهه اول سال ۱۴۰۵ تعداد ۱۲۴ هزار و ۶۸۴ عبور وسیله نقلیه در مرز بازرگان ثبت شده است. این رقم در مقایسه با ۹۳ هزار و ۸۸ تردد در زمان مشابه سال گذشته، ۳۳.۹ درصد افزایش داشته استدر شش ماهه اول سال ۱۴۰۵ تعداد ۱۲۴ هزار و ۶۸۴ عبور وسیله نقلیه در مرز بازرگان ثبت شده است. این رقم در مقایسه با ۹۳ هزار و ۸۸ تردد در زمان مشابه سال گذشته، ۳۳.۹ درصد افزایش داشته است.
بازرگان در این نوبت ۷۹.۷ درصد از مجموع عبور وسایل نقلیه ثبت شده در سه مرز بازرگان، رازی و سرو را به خود مختص کرده است.
همچنین تناژ ترانزیت ورودی از این گذرگاه ۲۵۹ هزار و ۴۷۴ تن افزایش پیدا کرده و سهم تاجر از مجموع ترانزیت ورودی این سه مرز به ۸۵.۳ درصد رسیده است.
تمرکز بالای عبور وسایل نقلیه و ترانزیت ورودی در مرز بازرگان، ضرورت توجه به ظرفیت پذیرش کامیون ها، کاهش زمان انتظار، توسعه زیرساخت های مرزی و هماهنگی عملیاتی میان دو سوی مرز را بالا می برد. البته آمار وزن کل تجارت و ثبت گمرکی کالاها به تنهایی برای تعیین سهم حقیقی هر مسیر حمل و نقل کافی نیست.
پایداری رشد تجارت با ترکیه در گرو تنوع صادرات و تقویت زیرساخت ها
مجموع تحولات تجارت ایران و ترکیه در نیمه اول سال ۱۴۰۵ از تقویت جایگاه این کشور در تجارت خارجی ایران حکایت دارد؛ در عین حال، بررسی جزییات آمار نشان میدهد برای ارزیابی پایداری این روند باید علاوه بر ارزش مبادلات، به ترکیب کالاهای صادراتی و وارداتی، استمرار تقاضا و ظرفیتهای حمل ونقلی هم توجه کرد.
بنابراین هرچند تجارت ایران و ترکیه در نیمه نخست سال جاری بر خلاف سیر نزولی تجارت خارجی کشور رشد کرده و تراز تجاری هم به نفع ایران تغییر یافته است، اما حفظ این دستاوردها به رفع موانع تجاری، تنوع بخشی به صادرات، شناخت کالاهای مؤثر در رشد مبادلات و تقویت زیرساخت های مرزی، خصوصاً در گذرگاه بازرگان، وابسته خواهد بود.
منبع: مستر کار
از این مطلب مسترکار خوشتون اومد؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان مسترکار در مورد این مطلب
نظرتون درباره ی این مطلب مسترکار چیه؟
نام:
ایمیل:
نظر:
سوال:
= ۲ بعلاوه ۳